Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030: 1 Trilyon Lira Değerinde Devrim
2023 Haziranı, Türkiye’de büyük bir haber devri başladı. Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle yayımlanan Yapay Zekâ Eylem Planı, 2026-2030 dönemini kapsıyor. Bu plan, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın koordinasyonunda kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının elini tutarak hazırlandı. Belediye başkanları, iş adamları ve akademisyenler, planın detaylarını dinliyor, “Seyircisi değil, öncülerinden” olacak dedikleriyle bir adım önde.
İlk 12 ayda 1,5 milyon kişi, ikinci yılda 5 milyon kişi Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı’nı tamamlamayı hedefliyor. E-Devlet üzerinden entegre bir yapay zeka değerlendirme sistemi kurulacak; vatandaşlar okuryazarlık seviyelerini ölçüp, eğitim programlarına yönlendirilecek. 81 ilde atölyeler düzenlenecek, 1.000 eğiticinin yetiştirilmesi planlanıyor. 2027 sonuna kadar 10 bin ileri düzey uzman, 100 bin uygulama profesyoneli yetiştirilmesi bekleniyor.
Plan, “Fark Et”, “İstifade Et”, “Üret” ve “Yönet” dört ekseniyle 16 öncelikli eylemi kapsıyor. “Fark Et”te okuryazarlık, insan kaynağı, veri ekosistemi ve hukuki çerçeve öne çıkıyor. “İstifade Et”te hesaplama altyapısı kurulacak, yapay zeka kamu ve özel sektörde kullanılacak. “Üret”te finansman, yerli modeller, robotik ve büyüme bölgeleri hedefleniyor. “Yönet” ise uluslararası yatırımlar, diplomasiyi ve güvenlik düzenlemeleriyle ilgili.
Türkiye, 2030’a kadar yapay zekâ ve veri merkezi kurulu gücünü 1 GW’a çıkarmayı planlıyor. 1 eksabayt depolama, 100 Tb/s omurga bağlantısı ve 10 TWh düşük karbonlu elektrik satın alımı hedefleniyor. 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımı da dahil. “Herkes İçin GPU” programıyla KOBİ’lere, araştırmacılara, girişimcilere GPU-saat kredisi verilecek; 2028’e kadar yıllık 20 milyon GPU-saate ulaşmayı amaçlıyor.
Kamu yatırımı, toplam bütçenin %2’si yapay zekâ projelerine ayrılacak. İlk 12 ayda 10 bakanlıkta 30 pilot uygulama başlatılacak, e-Devlet üzerinden beş yapay zeka destekli vatandaş hizmeti pilotlanacak. Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu 10 milyar TL, Yapay Zekâ Büyüme Fonu ise 15 milyar TL’lik kaynak sağlayacak. 20 girişim, Seri A, B ve ölçeklenme yatırımları alacak.
Yapay zekâ büyüme bölgelerinde 5 bölge ilan edilip, 3’ü faaliyete geçecek. 3 Bölgesel Mükemmeliyet Merkezi ve 6 erişim noktası açılacak. KOBİ’ler için 1.000 yapay zekâ kuponu tahsis edilecek. Desteklenen projelerin yarısı pilot, pilotların üçte biri kalıcı ürün ya da hizmete dönüşecek.
Plan, genel amaçlı büyük dil modelleri, sağlık, tarım, deprem, enerji ve sanayi gibi alanlarda sektörel temel modelleri geliştirmeyi içeriyor. 2028’e kadar 10 lisanslama/ortak geliştirme anlaşması, 3 öncelikli pazarda aktif ortaklık ve yurt dışında 25 kurumsal model kurulumuna ulaşmak hedefleniyor. Otonom sürüş, insansı robotlar, üretim hatları, tarım robotları, sağlık destek sistemleri ve afet teknolojileri öncelik alanlar. Türkiye’nin 2030’a kadar en az 5 ihracat/ortak geliştirme anlaşması imzalaması planlanıyor.
Türk Devletleri Teşkilatı üyeleriyle Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil ailelerini kapsayan Türk dilleri büyük dil modeli geliştirilecek; 2027 sonuna kadar ilk sürüm üretime alınacak. Güvenlik düzenlemeleri için finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon başta olmak üzere 5 öncelikli sektörde deney alanları kurulacak. Algoritmik etki değerlendirmesi, model kartları ve güvenlik testleri uygulanacak.
Planın uygulanması Ulusal Yapay Zekâ Kurulu tarafından izlenecek. Kurumların hedef, bütçe ve takvim performansı kamuya açık bir ilerleme portalında yayımlanacak. İlk ilerleme raporu planın yayımlanmasından 12 ay içinde açıklanacak; sonraki raporlar yıllık olarak tekrarlanacak.
Bakalım Türkiye, yapay zekâ devrimiyle nasıl bir gelecek yazacak? Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
